Wypowiedzenie umowy kredytu przez bank — kiedy jest bezskuteczne

Procedura, którą bank musi przeprowadzić

Artykuł 75c Prawa bankowego nakłada na bank obowiązki poprzedzające wypowiedzenie umowy z powodu opóźnienia w spłacie. Bank musi wezwać kredytobiorcę do dokonania spłaty, wyznaczając termin nie krótszy niż czternaście dni roboczych. W tym samym wezwaniu ma obowiązek poinformować o możliwości złożenia — w terminie czternastu dni roboczych od jego otrzymania — wniosku o restrukturyzację zadłużenia. Jeżeli kredytobiorca taki wniosek złoży, bank powinien umożliwić restrukturyzację poprzez zmianę warunków lub terminów spłaty, o ile jest to uzasadnione dokonaną przez niego oceną sytuacji finansowej kredytobiorcy. Odmowa wymaga pisemnego wyjaśnienia przyczyn.

Skutki pominięcia procedury

W orzecznictwie przeważa stanowisko, zgodnie z którym naruszenie obowiązków z art. 75c Prawa bankowego prowadzi do bezskuteczności wypowiedzenia. Konsekwencja jest daleko idąca: skoro wypowiedzenie nie wywołało skutku, całe zobowiązanie nie stało się wymagalne, a bank nie może skutecznie dochodzić jego zapłaty. Uczciwie trzeba jednak odnotować, że orzecznictwo nie jest w tym zakresie całkowicie jednolite — pojawiały się rozstrzygnięcia przyjmujące, że uchybienie procedurze nie wpływa na skuteczność samego oświadczenia. Linia dominująca jest jednak dla kredytobiorców korzystna, a liczba spraw, w których zarzut ten okazuje się rozstrzygający, systematycznie rośnie.

Kancelaria prowadzi sprawy bankowe, w tym postępowania dotyczące skuteczności wypowiedzenia umowy kredytu i obrony przed roszczeniami banków.

Zakres zastosowania przepisu

Wątpliwości bywa budzi to, czy procedura dotyczy wyłącznie klasycznych umów kredytu. Banki niekiedy argumentują, że przepis posługuje się pojęciami kredytu i kredytobiorcy, a zatem nie obejmuje innych produktów. Stanowisko to jest kwestionowane — przyjmuje się, że zakresem art. 75c objęte jest również zadłużenie z tytułu kart kredytowych, linii kredytowych oraz limitów w rachunkach bankowych. Ma to istotne znaczenie praktyczne, ponieważ znaczna część sporów dotyczy właśnie tych produktów.

Co sprawdzić w otrzymanych dokumentach

Analiza powinna objąć nie samo wypowiedzenie, lecz całą korespondencję poprzedzającą. Kluczowe pytania brzmią: czy bank w ogóle wysłał wezwanie do zapłaty przed wypowiedzeniem, czy wyznaczył w nim termin nie krótszy niż czternaście dni roboczych, czy zawarł pouczenie o możliwości złożenia wniosku o restrukturyzację, oraz czy odczekał do upływu wyznaczonego terminu przed złożeniem oświadczenia o wypowiedzeniu. Znaczenie ma również sposób doręczenia — oświadczenie o wypowiedzeniu wywołuje skutek dopiero z chwilą, gdy doszło do adresata w sposób umożliwiający zapoznanie się z jego treścią. Warto zachować koperty wraz z datami awizowania.

Wypowiedzenie warunkowe

Odrębnym zagadnieniem są tak zwane wypowiedzenia warunkowe, w których bank łączy w jednym piśmie wezwanie do zapłaty z oświadczeniem o wypowiedzeniu umowy zastrzeżonym na wypadek braku spłaty. Sąd Najwyższy dopuścił co do zasady możliwość połączenia obu czynności w jednym dokumencie, o ile umowa nie stanowi inaczej. Nie zwalnia to jednak banku z obowiązku zapewnienia kredytobiorcy realnej możliwości skorzystania z restrukturyzacji — konstrukcja, w której pouczenie ma charakter wyłącznie formalny, a bank nie rozpatruje wniosku, bywa oceniana jako pozorne wykonanie obowiązku ustawowego.

Co zrobić po otrzymaniu wypowiedzenia

Najgorszym rozwiązaniem jest odłożenie pisma bez reakcji. Warto niezwłocznie zgromadzić komplet dokumentacji: umowę wraz z regulaminem, całą korespondencję z bankiem, wezwania, monity, wypowiedzenie oraz koperty. Jeżeli termin na złożenie wniosku o restrukturyzację jeszcze nie upłynął, należy rozważyć jego złożenie. Jeżeli sprawa trafiła już do sądu, kluczowe jest zachowanie terminu na wniesienie środka zaskarżenia od nakazu zapłaty i podniesienie w nim zarzutu braku wymagalności roszczenia.

Zagadnienia te należą do obszaru prawa cywilnego, w którym kancelaria prowadzi stałą obsługę klientów indywidualnych. Jeżeli bank wypowiedział Ci umowę kredytu, skontaktuj się z kancelarią możliwie szybko.

Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy prawnej. W celu uzyskania profesjonalnej pomocy prawnej prosimy o kontakt z kancelarią.