„Zamalować czy zostawić?”. Mural Ben Guriona wywołał burzliwą dyskusję w Płońsku

W Płońsku, na ścianie jednej z kamienic, od pięciu lat widnieje mural upamiętniający osobę urodzonego w naszym mieście Dawida Ben Guriona, pierwszego premiera Izraela. To malowidło ma swoich zwolenników, ale i przeciwników, co potwierdziły tylko obrady ostatniej sesji rady miasta, a punktem wyjścia do bezpardonowej dyskusji stało się pismo kierowane do naszego samorządu przez płońszczanina, który wskazuje jednoznacznie, że czołgów na muralu absolutnie być nie powinno i wyjaśnia dlaczego.  

Mural powstał na ścianie szczytowej kamienicy przy Warszawskiej 6, wchodzącej w ul. Zaułek, sąsiadującej z Domem Dobrej Pamięci, muzeum upamiętniającym 500-letnią historię dwóch narodów: polskiego i żydowskiego, które zamieszkiwały niegdyś Płońsk. Autorem muralu jest Bruno Althamer, absolwent warszawskiej ASP, znany m. in. z muralu Kory znajdującego się przy ul. Nowy Świat w Warszawie oraz Czesława Niemena na warszawskiej Białołęce, czy też Krzysztofa Krawczyka w Opolu. To wspólny projekt naszego samorządu, Miejskiego Centrum Kultury oraz Ambasady Izraela w Polsce. Grafika nawiązuje m.in. do słynnego zdjęcia rozebranego do kąpielówek, stojącego na głowie w letni dzień na plaży Ben Guriona, które w 1957 roku zrobił pierwszemu premierowi Izraela Paul Goldman. Całość dopełnia m.in. egzotyczna roślinność, a w tle widnieją dwa czołgi z podniesionymi lufami. I właśnie o tę parę pojazdów bojowych chodzi w kontekście teraźniejszych wydarzeń na Bliskim Wschodzie. 

„Nie zgadzam się na czołgi na muralu”. Płońszczanin zabrał głos, radni się spierali

Zacznijmy od pisma skierowanego przez mieszkańca Płońska Dariusza Żelasko do lokalnej rady. 

W dalszej części materiału publikujemy wypowiedź Dariusz Żelasko dla portalu plonskwsieci.pl. 

Czołgów nie można zamalować

- Faktycznie, wpłynęło do nas pismo pana Darka Żelazko, dotyczące symboliki czołgów wymalowanych na jednej z kamienic w centrum miasta. W tej sprawie złożyłem ponad miesiąc temu interpelację, żeby po prostu zamalować te czołgi, bo moim zdaniem, i tu też podzielam zdanie pana Darka Żelazko, Płońsk jako miasto, które jest orędownikiem pokoju, nie może na wjeździe do rynku pokazywać czołgów, które po tej pustyni jadą i strzelają. W odpowiedzi dostałem informację, że niestety nie można tego wykonać, nie można zamalować tych czołgów - zabierał głos w tej sprawie radny Grzegorz Czerniawski. 

Do tych słów odniosła się radna Ewa Sokólska. - Pismo pana Żelasko czytałam z ogromnym zdumieniem, bo Ben Gurion opuszczając Płońsk, nie mógł przewidzieć i nie miał wpływu wtedy na to, co się będzie działo dzisiaj w Izraelu. Nie możemy dochodzić do jakiegoś absurdu, że zmieniamy dzieła sztuki, bo każdy mural jest niewątpliwie dziełem sztuki i na czyjeś życzenie zamalowywać go lub przemalowywać. To może wystąpimy do Leonardo da Vinci, żeby zmartwychwstał i zmienił twarz Mona Lisy - wskazywała, zwracając się bezpośrednio do swojego sesyjnego adwersarza. - Pan kiedyś pisał o judaikach, że jest ich za dużo, że popiersie Ben Guriona to za dużo. Odpowiadałam wtedy dość dużym felietonem, że to też jest antysemityzm. Pan pretendował do stanowiska burmistrza Płońska, Ben Gurion jest to rozpoznawalny w świecie - może nie musimy używać słowa bohater, ale osoba rozpoznawalna i z tym kojarzy się w wielu miejscach świata, bo społeczność żydowska mieszka na całym świecie i z tym nazwiskiem kojarzy się nasze miasto. Nie powiedziałam, że pan jest antysemitą. Proszę mi nie wkładać w usta czegoś, czego nie powiedziałam. Powiedziałam tylko, że to można podciągnąć pod przejawy antysemityzmu - tłumaczyła radna Sokólska. 

Usłyszeliśmy też głos z prezydium na ten temat. Wiceprzewodniczący Henryk Zienkiewicz stwierdzał, że zasługi Ben Guriona dla państwa izraelskiego są znane i znaczące. - To nie ulega wątpliwości. Nie ulega wątpliwości, że urodził się w Płońsku i historia jest z nim związana. Pan Żelazko nawiązywał do teraźniejszości, do tej sytuacji, jaka ma miejsce w tej chwili na linii Izrael-Palestyna i nic więcej. Z kolej przewodniczący Arkadiusz Barański dodawał: - Nie zmienia się dzieł sztuki, którym są murale. 

Radnego nie interesuje, że to dzieło sztuki

Radny Czerniawski kontynuował, podając zatrważające dane odnośnie ofiar śmiertelnych i rannych - dzieci, które zginęły w Strefie Gazy. - I tego dokonały również izraelskie czołgi, które my mamy w centrum miasta namalowane na muralu. I naprawdę nie interesuje mnie to, że jest to dzieło sztuki. Jesteśmy miastem orędownikiem pokoju, chcemy się tym szczycić, a tu każdy, kto wjeżdża do naszego rynku, widzi dwa izraelskie czołgi, które radośnie jadą przez pustynię w Izraelu - argumentował dalej radny Grzegorz Czerniawski. - Co do popiersia Ben Guriona, powiedziała pani, że jestem antysemitą. A chodziło mi wtedy o to, że zabezpieczyliśmy wówczas 30 tysięcy złotych na wykonanie popiersia i między innymi na wykonanie klisz i odbitek dla tworzącego się Muzeum Ziemi Płońskiej, a potem okazało się, że całe te 30 tysięcy poszło na popiersie, a nie zostały wykonane rzeczy, które opamiętały historię Płońska - zaznaczał. 

- Rzeźby, dzieła sztuki, także takie popiersie to są bardzo duże pieniądze. Pamiętam dokładnie ten post, który pan puścił, że w Płońsku jest za dużo judaików? Czyli co? Wymażmy z historii Płońska to wszystko i przyjaźnie, bo nawet w mojej rodzinie takie były pomiędzy Polakami a Żydami. Szanowni panie, nie da się wymazać z historii Płońska koegzystencji tych dwóch narodów. Nie da się. Czołg jest symbolem. To co teraz w Polsce zniszczmy wszystkie pomniki, gdzie są jakikolwiek elementy z II wojny światowej. Zniszczmy wszystkie pomniki, bo takich symboli będzie bardzo, bardzo wiele. To są złożone tematy i tak jak powiedziałam, nie da się łączyć historii z teraźniejszością. Nie ma takiej możliwości - przyznawała Ewa Sokólska. - Panie radny, epatować liczbami w wojnie? To jak w każdej wojnie. A w Afryce ile ginie? A ile z głodu umiera? To będziemy teraz tak przytaczać? - kończyła. 

Radny Marcin Kośmider apelował, aby w przyszłości było tak, że kiedy będzie głosowanie choćby za muralem, to ktoś musi przedstawić konspekt, co na nim się znajdzie. - Bo my już później jako radni nie mamy żadnego wpływu na to, co tam będzie - podkreślał. 

Radna Marzanna Stasiak prosiła, aby rozważyć wykonanie muralu upamiętniającego ofiary zbrodni na Piaskach w 1945 roku. - Warto byłoby też o tym pomyśleć, bo ta tragiczna karta historii naszego miasta i nie możemy o tej historii zapomnieć - mówiła słusznie. 

Na koniec wypowiedź płońszczanina Dariusza Żelasko na temat skierowanego do rady pisma. 

Nie zgadzam się

- Czuję się w obowiązku wyjaśnić, że pismo, które skierowałem do Rady Miejskiej, w żaden sposób nie odnosi się do naszej przeszłości historycznej i ofiar Holocaustu ani pamięci o Ben Gurionie. Przypominam, że przez wiele lat uczestniczyłem w Marszach Milczenia, oddając hołd pomordowanym Żydom. Pamiętam też o ofiarach palestyńskich mordów z 7 października 2023 roku - zaznacza na wstępie Dariusz Żelasko. - Moje pismo dotyczy faktu, że przyjeżdzających do Płońska witają obrazy izraelskich czołgów na muralu. Nie powinno ich tam być. Wymaga tego pamięć o 20 tysiącach zabitych palestyńskich dzieci w Gazie, w tym w sposób szczególnie okrutny 5 latki Hind Rajab. Wymaga tego pamięć o Damianie Sobolu, bohaterskim Polaku zabitym w Gazie, gdy wiózł żywność dla głodujących. Nie zgadzam się na pomniejszanie, relatywizację ich śmierci. Miasto pokoju czci pokój i ofiary wojny inaczej niż czołgami. Może obrazy Hind i Damiana powinny zastąpić obraz czołgów na muralu? - pyta płońszczanin. - Setki dzieci giną w Ukrainie, tysiące uprowadzono do Rosji. Odpowiedzialnych ścigają sądy w Europie. Czy ktoś akceptuje widok rosyjskich czołgów? Dziesiątki tysięcy dzieci giną w Gazie. Odpowiada za to rząd premiera Netanyahu, ściganego przez MTK w Hadze za zbrodnie. W tym rządzie ministrami są m.in. Katz, Ben-Gwir i Smotricz. Jeden ma zakaz wjazdu do Polski, mówił o zabijaniu 30-40 Palestyńczyków każdej nocy. Inny mówił o wysysaniu antysemityzmu przez Polaków z mlekiem matki. Jeszcze inny wzywał do powtórki z Gazy na Zachodnim Brzegu. Izraelskie czołgi podlegają temu rządowi - kontynuuje były przewodniczący Rady Powiatu Płońskiego. - Jesteśmy Europejczykami. Żyjemy w Polsce, w kraju zagrożonym wojną. Naszym obowiązkiem jest strzec wartości. Chronić najsłabszych. Dziękuję radnym, którzy wykazali zainteresowanie pismem i podzielają moje zdanie - zakończył.