Nie żyje Wanda Traczyk-Stawska. Bohaterka Powstania Warszawskiego miała 99 lat

Nie żyje Wanda Traczyk-Stawska – uczestniczka Powstania Warszawskiego, żołnierka Armii Krajowej, nauczycielka i niestrudzona strażniczka pamięci o poległych. O śmierci 99-letniej bohaterki poinformował wiceminister kultury Maciej Wróbel.

Wanda Traczyk-Stawska zmarła we wtorek, 18 sierpnia. Informację o jej śmierci przekazał Maciej Wróbel, sekretarz stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

– Odeszła Bohaterka wielu pokoleń. Pani Wanda Traczyk-Stawska „Pączek”. Żołnierka Powstania Warszawskiego. Autorytet – napisał wiceminister.

W chwili śmierci miała 99 lat. Jeszcze na początku kwietnia obchodziła urodziny. Przez dziesięciolecia pozostawała jedną z najbardziej rozpoznawalnych uczestniczek Powstania Warszawskiego i aktywnie zabierała głos w sprawach dotyczących historii, praw człowieka oraz przyszłości Polski.

Do walki przystąpiła jako 17-latka

Wanda Traczyk-Stawska urodziła się 7 kwietnia 1927 roku w Warszawie. Podczas niemieckiej okupacji działała w Szarych Szeregach, a następnie w Armii Krajowej. Posługiwała się pseudonimami „Pączek” i „Atma”.

Kiedy 1 sierpnia 1944 roku wybuchło Powstanie Warszawskie, miała zaledwie 17 lat. Pełniła funkcję łączniczki, ale walczyła również z bronią w ręku jako strzelec. Służyła w oddziale osłonowym Wojskowych Zakładów Wydawniczych Biura Informacji i Propagandy Komendy Głównej AK.

Po kapitulacji powstania trafiła do niemieckiej niewoli. Do kraju wróciła po zakończeniu wojny. Szczegóły jej wojennej drogi przez lata dokumentowały instytucje zajmujące się historią Powstania Warszawskiego. Polska Agencja Prasowa przypominała, że mimo ogromnego szacunku, jakim ją otaczano, sama nazywała siebie „zwykłym żołnierzem powstania”.

Zajęła się dziećmi wymagającymi szczególnej opieki

Po wojnie Wanda Traczyk-Stawska ukończyła psychologię na Uniwersytecie Warszawskim. Wybrała pracę z dziećmi z niepełnosprawnościami i przez ponad 30 lat była nauczycielką w szkołach specjalnych.

Także po zakończeniu pracy zawodowej pozostawała aktywna społecznie. Angażowała się w obronę słabszych, praw kobiet i praw człowieka. Sprzeciwiała się przemocy oraz mowie nienawiści, a podczas publicznych wystąpień wielokrotnie apelowała o odpowiedzialność za kraj i poszanowanie demokratycznych wartości.

W 2024 roku, w uznaniu jej wieloletniej pracy z dziećmi, otrzymała Order Uśmiechu. Jak informował warszawski samorząd, przepracowała w zawodzie nauczycielki ponad trzy dekady.

Walczyła o godne upamiętnienie poległych

Jedną z najważniejszych części jej powojennej działalności była walka o przywrócenie pamięci o żołnierzach oraz cywilnych ofiarach Powstania Warszawskiego.

Przez lata kierowała Społecznym Komitetem do spraw Cmentarza Powstańców Warszawy. Zabiegała o godne oznaczenie miejsca spoczynku dziesiątek tysięcy osób, a także o utworzenie Izby Pamięci przy cmentarzu na Woli. Była jedną z inicjatorek tego przedsięwzięcia.

Jej powstańcza opaska została umieszczona w tubie wmurowanej pod powstającą Izbę Pamięci – jako symbol historii, o której zachowanie zabiegała przez znaczną część życia.