Nie wszyscy zdają sobie sprawę, że wiarygodność wyniku badania ogólnego moczu zależy nie tylko od laboratorium, ale przede wszystkim od sposobu pobrania próbki w domu.

W praktyce laboratoryjnej obserwuje się liczne nieprawidłowości związane z pobieraniem moczu przez pacjentów. Najczęstsze z nich to:

•    brak odpowiedniej higieny przed pobraniem
•    pobranie pierwszego strumienia moczu zamiast środkowego
•    wykorzystanie nieodpowiedniego pojemnika na mocz
•    zbyt długi transport próbki do laboratorium
•    pobieranie próbki podczas menstruacji bez wcześniejszej konsultacji

Najczęściej zaleca się pobieranie pierwszego porannego moczu, ponieważ jest on najbardziej zagęszczony i zwiększa możliwość wykrycia nieprawidłowości. Przed pobraniem próbki moczu zaleca się umycie okolic intymnych wodą oraz osuszenia skóry ręcznikiem papierowym. U kobiet wskazane jest rozchylenie warg sromowych, natomiast u mężczyzn odciągnięcie napletka w celu ograniczenia  ryzyka przedostania się zanieczyszczeń do próbki. Kluczowe jest pobranie do badania porcji moczu z tzw. środkowego strumienia, czyli pierwszą i końcową porcję moczu oddajemy do toalety, a środkową część strumienia pobieramy do pojemnika. Zaleca się korzystanie z jednorazowych, dedykowanych do tego badania pojemników zakupionych w aptece. Próbka moczu powinna zastać jak najszybciej dostarczona do laboratorium, ponieważ zbyt długie przechowywanie próbki prowadzi do namnażania się bakterii, rozpadu elementów morfotycznych i zmian właściwości chemicznych moczu.

Prawidłowe pobranie próbki ma bezpośredni wpływ na jakość  wyniku laboratoryjnego, a co za tym idzie daje lekarzowi wiarygodne źródło na temat zdrowia pacjenta, pomaga w diagnozie i leczeniu.

Badanie ogólne moczu obok  glukozy i morfologii krwi,  należy do najczęściej wykonywanych badań laboratoryjnych Wynika to z łatwej dostępności materiału biologicznego oraz uzyskania wielu informacji diagnostycznych bez obciążenia dla pacjenta.

Znaczenie diagnostyczne badania ogólnego moczu wynika z faktu, że stanowi on produkt końcowy procesów metabolicznych zachodzących w naszym organizmie, a nieprawidłowości wykryte w moczu mogą pojawić się na wczesnym etapie choroby, często jeszcze przed rozwinięciem pełnych objawów klinicznych.

W praktyce klinicznej badanie wykonuje się między innymi w celu:

•    oceny funkcji nerek
•    rozpoznawania zakażeń układu moczowego
•    wykrywania chorób kłębuszkowych nerek
•    monitorowania cukrzycy
•    oceny nawodnienia organizmu
•    diagnostyki kamicy układu moczowego

Ogromną zaletą tego badania jest możliwość oceny wielu parametrów jednocześnie, ponieważ w badaniu ogólnym moczu ocenie podlegają parametry fizyczne, chemiczne i osad moczu. Parametry fizyczne to m. in.  barwa, przejrzystość oraz ciężar właściwy. Zmiana zabarwienia może świadczyć o odwodnieniu, obecności krwi jak i stosowaniu leków, natomiast zwiększona mętność może sugerować obecność leukocytów, bakterii lub kryształów.

Parametry chemiczne to białko, które może wskazywać na choroby nerek, glukoza, która może świadczyć o nieprawidłowo kontrolowanej cukrzycy, natomiast dodatni wynik azotynów lub zwiększona liczba leukocytów sugerują zakażenie bakteryjne.

Ocena osadu moczu pozwala na identyfikację erytrocytów, leukocytów, nabłonków, kryształów, wałeczków i bakterii co jest szczególnie ważne w diagnostyce chorób nerek i zakażeń układu moczowego.

Chociaż badanie ogólne moczu wydaje się proste, odpowiednie pobranie próbki ma ogromne znaczenie dla jakości wyniku. Warto poświęcić kilka minut na właściwe przygotowanie – dzięki temu wynik będzie wiarygodny, a lekarz otrzyma rzeczywisty obraz stanu zdrowia.

Prawidłowo pobrany materiał to wiarygodny wynik, szybsza diagnoza i skuteczne leczenie.

27 maja przypada w Polsce Dzień Diagnosty Laboratoryjnego. 

Opracowała: mgr Ewelina Szyszkowska, specjalista laboratoryjnej diagnostyki medycznej.