Zerwana flaga to nie wybryk. Przed 11 listopada warto wiedzieć, co grozi za znieważenie symboli narodowych

Już jutro obchodzić będziemy Narodowe Święto Niepodległości. Na budynkach, balkonach i masztach pojawią się biało-czerwone flagi. Niestety co roku po świętach część z nich jest zerwana, podarta, porzucona albo pomazana. Sprawcy często tłumaczą się żartem albo alkoholem. Prawo nie traktuje tego jednak jak niewinnego wybryku.

Lżejsze przypadki opisuje Kodeks wykroczeń. Zgodnie z art. 49 § 2 KW tej samej karze podlega, kto narusza przepisy o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej, czyli karze aresztu albo grzywny. Kara aresztu może być w wymiarze od 5 do 30 dni zaś grzywna od 20 zł do 5000 zł. Takie wykroczenie może polegać na nieprzestrzeganiu zasad używania symboli państwowych. Przykładem jest wywieszenie brudnej lub podartej flagi albo niewłaściwe zachowanie podczas hymnu. Wykroczeniem może być też umieszczenie godła na stroju sportowym innym niż strój reprezentacji olimpijskiej czy paraolimpijskiej. Sprawca może zostać ukarany mandatem (do 500 zł), a w przeciwnym wypadku sprawa będzie rozpoznawana przed sądem rejonowym. W tym samym artykule, w § 1, przewidziano karę dla tego, kto w miejscu publicznym demonstracyjnie okazuje lekceważenie Narodowi Polskiemu, Rzeczypospolitej Polskiej lub jej konstytucyjnym organom.

Poważniejsze zachowania są już przestępstwem. Zgodnie z art. 137 § 1 Kodeksu karnego „kto publicznie znieważa, niszczy, uszkadza lub usuwa godło, sztandar, chorągiew, banderę, flagę lub inny znak państwowy, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku”. Kluczowe jest słowo „publicznie”. Chodzi o czyn, który widzą lub mogą zobaczyć inni ludzie, na przykład na ulicy, na budynku urzędu albo w nagraniu wrzuconym do internetu. Przestępstwem jest nie tylko spalenie czy podarcie flagi. Może nim być również samo zerwanie jej z masztu i zabranie ze sobą. Za znieważenie uznaje się także deptanie lub oplucie flagi. Takie sprawy policja i prokuratura prowadzą z urzędu.

Granica jest więc prosta. Naruszenie zasad używania symboli to wykroczenie. Publiczne znieważenie, zniszczenie lub zerwanie flagi to przestępstwo. Czasem rozgraniczenie bywa trudne. Specjaliści zwracają uwagę, że może być problematyczne ze względu na podobny sposób działania sprawcy. Jeśli flaga należała do kogoś innego, sprawca musi dodatkowo liczyć się z obowiązkiem pokrycia szkody.

Wielu sprawców myśli, że nikt ich nie zobaczy, zwłaszcza w nocy. W praktyce takie sprawy często udaje się wyjaśnić. Budynki urzędów, szkół i instytucji, z których najczęściej znikają flagi, są zwykle monitorowane. Do tego dochodzą kamery miejskie, nagrania z domów, sklepów i samochodów oraz zgłoszenia świadków. Sprawców często zdradzają też filmiki, którymi sami chwalą się w mediach społecznościowych. Takie nagranie jest dla policji gotowym dowodem. Skazanie za przestępstwo oznacza wpis do Krajowego Rejestru Karnego, a to może utrudnić na przykład ubieganie się o niektóre posady.

Kilka ciekawostek. Prawo chroni także flagi obcych państw. Taka sama kara grozi temu, kto na terytorium RP znieważa, niszczy, uszkadza lub usuwa godło, sztandar, chorągiew, banderę, flagę lub inny znak państwa obcego, wystawione publicznie przez przedstawicielstwo tego państwa lub na zarządzenie polskiego organu władzy. Brak flagi na 11 listopada nie jest wykroczeniem. Zdaniem części autorów to nie stanowi to obowiązku prawnego, lecz jedynie może być traktowane jako obowiązek obywatelski. Mało kto wie też, co zrobić ze starą, wyblakłą flagą. Za destrukcję z zachowaniem szacunku uznaje się rozdzielenie barw i dyskretne spalenie. Flagi nie wolno wyrzucać na śmietnik ani porzucać na ulicy. Przy wywieszaniu warto sprawdzić, czy kolejność barw jest poprawna: biały na górze, czerwony na dole.

Jeśli zobaczysz, że ktoś zrywa lub niszczy flagę, zadzwoń pod numer 112. Zapamiętaj, jak wygląda sprawca i w którą stronę poszedł. Szacunek dla biało-czerwonej to nie tylko obowiązek wynikający z przepisów, ale też zwykła przyzwoitość. Niech 11 listopada flagi powiewają dumnie, a dzień po święcie nadal wiszą na swoich miejscach.

Adwokat Marcin Bluszcz

Kancelaria Adwokacka Marcin Bluszcz
Płońsk, ulica Warszawska 64
tel. +48 23 684 10 95, +48 608 482 276
[email protected]
www.adwokatplonsk.com.pl www.pbadwokaci.pl